KONZERVATIVIZAM

Spektar - Politika

konzervativizam

Konzervativizam je zajednički naziv za političke ideologije koje se zalažu za državno uređenje kojemu su temelj tradicionalne vrijednosti, odnosno očuvanje postojećeg društvenog poretka.

Jedna od alternativnih definicija konzervativizam navodi kao ideologiju kojoj je cilj očuvanje reda i mira na račun društvene jednakosti i osobnih sloboda.

Konzervativizam se ponekad definira i kao vezanost uz tradicionalne principe, nasuprot liberalizmu koji se zalaže otvorenost prema novim idejama i društvenom eksperimentiranju.

Konzervativizam se u politici danas obično vezuje uz desničarske političke stranke i pokrete, iako bi se konzervativnim mogli nazvati i ljevičari koji se opiru preispitivanju pojedinih ideoloških dogmi.

Dodatne neudomice oko defincije konzervativizma izaziva i činjenica da se definicije tradicionalnih vrijednosti i poretka mijenjaju s vremenom. Tako su se u 19. stoljeću zagovornici laissez faire kapitalizma nazivali liberalima, dok su krajem 20. stoljeća bili nazivani konzervativcima.

Desnica, u najširem smislu, označava ideju da su pojedinac i društvo dužni da se pridržavaju Zakona (uključujući najčešće kršćanski moral i tradiciju).

Desno krilo, politička desnica, ili najjednostavnije desnica su nazivi koji se odnose na onaj dio spektra političke misli i ideja, koji je povezan za konzervativizmom, klasičnim ekonomskim liberalizmom, religijskom desnicom, nacionalizmom; najjednostavnije rečeno, one ideje koje su suprotne ljevici.

Smatra se da je naziv nastao u vrijeme francuske revolucije, kada su monarhisti, pobornici starog režima nazivani desničarima, zato što su sjedili na desnoj strani Skupštine.

Vremenom je ovim nazivom počeo da se označava spektar političkih ideja i stavovi koje bi iznosio govornik, a koji u sebi sadrži ideje konzervativizma, ekonomskog liberalizma, nacionalizma i sl.

Neki smatraju da politička desnica uključuje i one oblike liberalizma koji daju prednost slobodnoj trgovini ispred egalitarizma, ali mnogi zagovornici ekonomskog liberalizma smatraju da njih bolje opisuje dodatna osa na političkom spektru (liberalizam - totalitarizam). Zbog čestih nedoumica i protivrječnosti kod svrstavanja političkih partija na jednu osu (ljevica-desnica) danas se češće koristi sustav političkog spektra sa dvije ose, i to (ljevica/desnica - liberalno/autoritativno).

Od Francuske revolucije, politička upotreba naziva "ljevica" i "desnica" je evoluirala preko lingvističkih, kulturnih, društvenih i nacionalnih granica i često je imala potpuno različita značenja, u zavisnosti od društva, kulture ili jezika. Primjericer, 2004., vlada Narodne republike Kine proglasila je da ostaje na "ljevici" uprkos brojnim promjenama koje su je dovele bliže onome što se u anglo-saksonskom svijetu karatkerizira kao "desnica". Suprotno Kini, Frankov režim u Španolskoj, koji je bio otvoreno "antikomunistički" i svim sredstvima se borio da ukine "ljevicu", često je donosio zakone koji su bili veoma slični onima u SSSR-u i drugim zemljama koje bismo mogli nazvati "ljevičarskim". Slično, iako je "desnica" u svom izvornom obliku označavala one koji podržavaju interese aristokracije, u mnogim kapitalističkim zemljama (najviše u SAD), podjela na "ljevicu" i "desnicu" nije u korelaciji s podrijetlom i bogatstvom.

U 20. stoljeću, izvan SAD, u kojima je kapitalizam bio podržavan od većine političara i intelektualaca, najuočljivija razlika između ljevice i desnice bila je po pitanju ekonomske politike. Desnica je podržavala kapitalizam, dok je ljevica podržavala socijalizam (ili demokratski socijalizam,

socijaldemokraciju) ili komunizam. Ova osnovna razlika se donekle izgubila raspadom Sovjetskog, Istočnog bloka, budući da se kapitalizam danas uglavnom svuda prihvaća, s manjim ili većim nivoom intervencije vlasti u preraspodjeli dobara.

Danas se najčešće, pod nazivom desnica, podrazumjevaju ideje povezane s tradicionalnim vrednostima (najčešće kršćanskim) i očuvanjem individualnih i korporativnih prava kroz ograničavanje moći države (što se nekad govori i kao zapadnjačka ili anglosaksonska demokracija). U svom izvornom obliku, ova ideja ograničavanja moći države veoma je povezana s idejom liberalizma, ali jedan dio desnice žestoko negira pretpostavke liberalizma, a postoje i grupe liberala koji sebe ne smatraju desnim krilom.

Pod nazivom desnica, nešto rijeđe, se podrazumijeva i originalna ideja desnog krila, a to je očuvanje bogatstva i moći u rukama onih koji su je i imali.

Oba ova shvaćanja očitavaju se u mnogo oblika, i osobe koje podržavaju neke vrijednosti desnice ne moraju obvezno podržavati ostale vrijednosti i ideje koje se pripisuju desnici. U praktičnoj politici, često nailazimo na beskrajne varijacije i kombinacije u kojima desnica artikulira svoju političku misao, i često su sukobi unutar desnice jednako žustri kao i oni između ljevice i desnice.

Vrijednosti i ideje desnice veoma se razlikuju u odnosu na državu i eru u kojoj se pojavljuju. Često i sami političari ističu neobične, ekscentrične ili naprosto glupe prioritete i pripisuju ih "ljevici" ili "desnici". Stoga je veoma teško potpuno točno procjeniti nečija uvjerenja i politiku i prikazati je na osi političkog spektra.

UmJerena desnica je naziv kojim se opisuje najčešći i danas najprisutniji i najdominantniji oblik desnice. On je najbliže povezan sa tradicionalizmom i anglo-saksonskim konzervativizmom.

UmJerena desnica najčešće podrazumJeva kršansku tradiciju, kapitalizam kao najopćiji oblik društvenog uređenja, koncept parlamentarne demokracije i pravne države. U domenu odnosa prema društvenim promjenama i institucijama društva, umjerena desnica podrazumjeva relativno oprezan stav i otpor velikim društvenim promjenama, zbog toga što one nose i velik rizik.

Partije umjerene desnice uglavnom dominiraju na političkoj sceni Europe i SAD. Nije teško uočiti da je umjrrena desnica najzastupljenija u razvijenim, bogatim zemljama kapitalističkog uređenja.

Radikalna desnica je naziv kojim se najčešće opisuju političke grupe, pokreti i partije koje je veoma teško klasificiratii unutar klasičnog desnog krila.

Fašizam se ponekad smatra oblikom radikalne desnice, posebno od strane kritičara desnice (a to je najčešće politička ljevica). Većina radikalnih desničara odbija bilo kakvu povezanost s fašizmom, a postoje i učenjaci koji fašizam smještaju na političku ljevicu.

Najviše zabuna dolazi iz veoma raznolike upotrebe ovih naziva. Naziv "radikalna desnica" upotrebljava se u narazličitijim, donekle suprotstavljenim, oblicima:

*Reformski orijentirani desničarski pokreti ili desničarske struje konzervativnih političkih partija. Ovi pokreti nekada se nazivaju i: disidentska desnica, aktivistička desnica, ili populistička desnica. Ovdje ubrajamo sve oblike desničarske politike koji su između tradicionalnog konzervativizma i ekstremne desnice. Pobornici ovakvih ideja uglavnom su manjinski zastupljeni odn. izvan su glavnog političkog toka, ali iz njih najčešće proisteknu pokreti drastičnih reformi (umjesto revolucije).

Ekstremna desnica ili ultra desnica, koja uključuje i neo-fašiste, neo-naciste i pokrete dominacije bjelaca. Ovakve grupe uglavnom su više revolucionarnog nego reformističkog karaktera.

Široki spektar desničarskih političkih ideja između tradicionalnog konzervativizma i ekstremne desnice.

Ove kategorije nisu univerzalno prihvaćene i postoji niz drugačijih upotreba, pa je opis i usporedba ovih naziva veoma komplikcirana i delikatna.

Ekstremna ili ultra desnica je naziv kojim se opisuju političke grupe koje uglavnom izlaze iz tradicionalnog glasačkog spektra desnice. Naziv najčešće uključuje revolucionarnu desnicu, militantne rasističke i religiozne grupe, fašiste, neo-fašiste, naciste i neo-naciste.

U razvoju i ideologiji fašizma postoje elementi kako ljevice tako i desnice. Mnogi intelektualci se spore oko razvrstavanja fašizma. Mnogi tvrde da je fašizam oblik ekstremne desnice ali postoje i oni koji tvrde suprotno. Fašizam se najčešće koristi kao debatni argument u cilju diskvalifikacije političkog takmaca koji zastupa suprotne ideje.

10. siječnja 2010.

www.wapedia.mobi.sh

HNB tečajna lista

17.11.2019
Srednji
JPY JPY
100
6,205324
CHF CHF
1
6,815049
GBP GBP
1
8,679919
USD USD
1
6,743963
EUR EUR
1
7,435219
$ Odabir valute
= Odabir valute